ئابڕوو کە تکـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــا
لە کۆمەڵگای بچووکی گوندنشیندا کە تاک بەستراوەتەوە بە تۆرێکی تێکئاڵاوی پەیوەندییە خزمایەتی و عەشایەریی و کۆمەڵایەتییەکانەوە، پابەندبوون بە بەهاکانی ئەو کۆمەڵگا بچووکەوە بەشێکە لە پرۆسەی بەردەوامبوونی گوزەرانی نۆرماڵی تاک و کۆمەڵگا. ئەم بەهایانە گەرچی رەنگە هەندێکیان بە پێوەری شار و یاساکانی جێگەی گومان و قسەلەسەرکردن بن، بەڵام لە سەرەدەمێکدا کە یاسایەکی نووسراو نەبێ هەموو لایەنەکانی ژیانی کۆمەڵگا رێک بخات، ئەم بەهایانە دەورێکی گرنگ دەبینن لە هێشتنەوەی ریتمی (نۆرماڵی) کۆمەڵگا و تاکەکانیدا. سنوورەکانی ئەم بەهایانە گەرچی وەک یاسای نووسراو، روون و ئاشکرا نین، بەڵام هەموو تاکێک لەگەڵ گەورەبوندا، وردە وردە فێردەبێ ئەو سنوورانە بناسێتەوە و هەوڵ بدات لە چوراچێوەیان دەرنەچێ بۆ ئەوەی نەکەوێتە بەر تانەو تەنانەت نەفرەتی کۆمەڵگا. ریشەی ئەم بەهایانە رەنگە لە مێژوو و ئایین کلتوور و ویژدانی تاک و کۆمەڵگادا داکوترابێ بێ. بە مانایەک ئەتوانین بڵێین قەڵەمرەوی بەهاکانی کۆمەڵگا بریتییە لە گۆرەپانی “ئابڕوو”، دەرچوونیش لەم قەڵەمرەوە تەسکە و بەزاندنی سنوورەکانی بە لای کۆمەڵگاوە بریتییە لە “ئابروو تکان”. لە کۆمەڵگای بچووکدا “ئابڕوو تکان” گەورەترین نەفرەتی گشتە بۆ ئەو تاکانەی کە بەشێوەیەکی زەق و ناشایستە و ئابرووبەرانە(هەڵبەتە لە دیدگای کۆمەڵگا خۆیەوە) بەهاکانی پیشتگوێ دەخەن. تاک بۆئەوەی لەم نەفرەتی ئابڕوو تکانە بەدوور بێ ناچارە، پێی خۆش بێ یان نا، کەم تازۆر لە چوارچێوەی تەوەقوعاتی کۆمەڵگادا بمێنێتەوە و کاری “ئابرووبەرانە” نەکات. کاری ئابرووبەرانە رەنگە شتی سادەی وەک “با لێ بەربوونەوەیەک بێ” تا کاری دژ بەکۆمەڵگای وەک فڕوفێڵ و دزی و بەدرەوشتی شتی تر. کۆمەڵگا هەر لە منداڵیەوە تاک لە مەترسی ئەم نەفرەتە وریا دەکاتەوە وەک پێشینان وتوویانە “ئابروو قەترەیەکە کە تکا تکا.” ویستوویانە بە تاکەکان بڵێن وریا بن لە بەهاکانی کۆمەڵگا لامەدەن ئەگینا یەک جار بەسە و کە ئەو هەڵەیەت کرد و بەر نەفرەت کەوتی ئیتر نابیتەوە بە کەسێکی (نۆرماڵ) لەناو کۆمەڵگادا. دیارە ئەم ئاگادارکردنەوەیە هەمیشە کاریگەر نەبووە و کەسانێک هەر هەبوون کە گوێیان بە نەفرەتی کۆمەڵگا نەداوەو ئابرووتکانیان بە (رۆحێکی ریازییەوە) قەبووڵ کردووە و لەسەر بەزاندنی بەهاکان بەردەوامبوون، بەڵام عادەتەن ئەمانە متمانەی تاکەکانی تریان لەدەست داوە و کۆمەڵگا هەرگیز بە هاوسۆزییەوە سەیری نەکردوون.

بەم شێوەیە ئەم “ئابرووتکانە” لەگەڵ ئەوەشدا کە زوڵمێک بووە بەرامبەر بە تاک و لەگەڵ بنەمە هاوچەرخەکانی مافی مرۆڤدا ناگونجێ بەڵام لە شوێنێکدا کە یاسایەکی نووسراوی بەکار نەبێ بەو کارە هەستێ، ئەمە پێدەچێ میکانیزمێکی کاریگەرو بەسوود بووبێ بۆ سەقامگیری و مانەوە و بەرەوپێشچوونی کۆمەڵگا. کاتێ کۆمەڵگا گەورەدەبێ و تاکەکان لە پێشینەی جۆراوجۆرەوە تێکەڵاو دەبن لە ژینگەیەکی کۆمەڵایەتی فراوانتر و فرەبەهایی دا ئامێتە دەبن، ئەوا سنوورەکانی بەهای کۆمەلگا بچووکەکەی جاران کاڵ دەبنەوە و مەودای بزووتنی تاک و بەو مانایەش، ئازادیی رەفتارکرنی، فراوانتر دەبێ و بەهەمان ئەندازەش قەڵەمرەوی “ئابرووتکان” گەورە دەبێ، واتە تاک دەتوانێ لە گۆرەپانێکی گەورەتردا هەڵبسووڕێ بێ ئەوەی تووشی “ئابروو تکان” ببێ. لەم ژینگە شارنشینییەدا کە تەلبەنی ئابرووتکان ئەو دەورە گرنگەی نامێنێ بتوانێ رەوتی (نۆرماڵی) ژیانی کۆمەڵگا بپارێزێ، زەرورەتی یاسای نووسراو زیاتر هەستی پێ دەکرێ. تاکەکان ئەگەر وەک جاران لەبەها کۆمەڵایەتییەکان و نەفرەتی کۆمەڵگا نەترسن ئەوا پێویستە یاسایەکی نووسراو هەبێ سنوورێکیان بۆ دابنێ ئەگینا
ماویەتی بەس تاقەت نەماوە