یاْس

چە گردبادى

مارا بە گردش وامیدارد

بى انکە حتی

کورەراهى درپیش باشد.

شبحوار درتاریکى

مثل سایە فانوسى

آویزان درمعـرض باد

میلرزیم و پنداشتی

شتابان،

بە پیش!

سکون عفریتی است ترسناک

گامهای ما گریزان

سوار بر اسب امید

بە پیش

زیر باران

زیر افتاب سوزان.

اما دریغ

شبح سفیدی بیش نیشت

کە مارا

از سکونی بە سکون دیگر میخواند.

پنداشتیم هر گامی

آیندەیست جدا

کە در ان

چراغ نو میسوزد و

هزاری دیگر ماخواند

ولی افسوس

گردبادی بیش نیشت

کە مارا بە گردش وامیدارد

بی انکە حتی

کورەراهی درپیش باشد

******

ناصح قرةداغى، مازندران 1373

بۆ باوكی شه‌هیدم

له‌ رۆژی 20/1/1987 دا رژێمی ئێران تۆپ بارانی ناو شاری سلێمانی كرد و ژماره‌كی زۆر هاووڵاتی شه‌هید بوون. ئه‌م هۆنراوه‌یه‌ له‌گه‌رمه‌ی ئه‌و كۆسته‌دا نووسراوه‌ و پێشكه‌شه‌ به‌ گیانی باوكم و هه‌موو شه‌هیه‌ده‌كانی به‌رخانه‌قای ئه‌و رۆژه‌.

زرم دیسان ناله‌ی تۆپه‌ و په‌یامی مه‌رگ گه‌یشته‌ شار
راپێچی كرد به‌ره‌و ئاسمان خوێنی ئاوێته‌ی به‌رد و دار
فریشته‌ی مه‌رگ ته‌كان ئه‌دا هه‌تا نووكی قولاپ باشتر
گیركا له‌سه‌ر دڵی خه‌ڵكی له‌وانی تر به‌خت ره‌شتر
پیاوی له‌ مردن نه‌ترساو، ژنی هه‌میشه‌ راچه‌نیو
مناڵی هیشتا به‌خه‌ویش ده‌موچاوی مردوو نه‌دیو
په‌له‌یانه‌و موچڕكی ترس پساندوویه‌ هێزی ئه‌ژنۆ
ته‌كان ئه‌ده‌ن به‌ره‌و پێش و شه‌قام نایانگرێته‌ خۆ
تۆش له‌گه‌ڵ لێشاوی خه‌ڵكا شه‌قام شه‌قام هاتیته‌ خوار
گه‌یشتیته‌ به‌رده‌گاكه‌ی دووه‌م مزگه‌وتی گه‌وره‌ی شار
ویستت به‌ره‌و كۆڵان لاده‌ی هه‌نگاوت به‌گوێی نه‌كردی
راسته‌ رێگه‌ت گرته‌به‌رو ئه‌جه‌ل به‌ره‌و مه‌رگی بردی
ئه‌توت “یاره‌ببی ئه‌مجاره‌ش چه‌پۆكی مه‌رگ لێمان دوور بێ
ده‌ریای ره‌حمت بۆ ئه‌م عه‌بده‌ موسلمانه‌ت بێ سنوور بێ!”
ناڵه‌یه‌ك و چه‌خماخه‌یه‌ك شه‌قام له‌به‌رچاوت لوول بوو
رێبوار و ڕێ، خانوو و دووكان هه‌موو نوقمی گه‌رده‌لوول بوو
ویستت بڵیی چه‌رخی زاڵم گوناهی من چی بوو، كه‌ی بوو
به‌ڵام سه‌د داخ په‌پووله‌ی گیان بۆ به‌هه‌شت ئه‌فڕی په‌له‌ی بوو!
سا پێش ئه‌وه‌ی خاك به‌ خوێنی ده‌سته‌یه‌كی تر ره‌نگ بكرێ
پێش ئه‌وه‌ی خوا بۆ بینینی تاوانێكی تر ده‌نگ بكرێ
پێش ئه‌وه‌ی خه‌م له‌ناو دڵی چینێكی تر بگرێ سه‌نگه‌ر
پێش ئه‌وه‌ی شین له‌ناو ماڵ و مزگه‌وتێكى تر بێته‌ ده‌ر
جێمان بێڵه‌ بۆ فرمێسك و ده‌ردی سه‌ختی بی باوكیمان
به‌ دڵی پڕ حه‌سره‌ته‌وه‌ ماڵ ئاوایی بكه‌ لێمان
ماڵ ئاوایی له‌ دنیای رق، دنیای درۆ و پڕ مه‌ترسی
دنیای نوقمی زوڵم و ڕییا و ئه‌سیری گورگه‌لی برسی
ئه‌و دنیایه‌ی په‌نجا ساڵ بوو بۆ تۆ ره‌نج و نه‌داری بوو
هه‌ڵپه‌ی نان و خه‌می خێزان، هی ساتێ به‌ختییاری بوو
ئه‌تویست به‌ری دره‌ختی ره‌نج پشوویه‌ك بێ بۆ چه‌ند ساڵێ
ئاره‌قی نێو چاوی ماندوو به‌ شنه‌ی خۆشی راماڵێ
به‌ڵام ئه‌فسووس ده‌ستی پاك و دڵی پاك و زمانی پاك
كه‌ی هه‌ڵ ئه‌كه‌ن له‌ وڵاتی كاوه‌یه‌ك و سه‌د ئه‌ژده‌هاك!
ده‌سا بنوو له‌باوه‌شی سه‌یوانیكَا كه‌ ده‌ریای خوێن
له‌ ناخیایه‌ و په‌یتا په‌یتا میوانی خوێنینی بۆ دێن
بنوو له‌ دیوه‌خانی ئه‌و شه‌هیدانه‌ی نه‌یانزانی
بۆچی كوژران یاخود چی بوو دوژمنیان ناوو نیشانی!

******
27/1/1987 به‌له‌كجاری قه‌ره‌داخ

په‌پووله‌یه‌ک
باڵی له‌ژێر پۆستاڵی زوڵما هه‌ڵوه‌ری
دڵی له‌ناو کووره‌ی رقا
له‌شیش درا.
هه‌ست وسۆزی
به‌شاڵاوی ئۆردووی گومان
ئه‌نفال کرا.
خه‌ونه‌کانی ناو قه‌فه‌سی هه‌ڤده‌ ساڵه‌ی
واخ به‌ بلۆک،
ئۆف به‌ له‌قه‌،
بمرم! به‌به‌رد
چه‌ند شێرانه‌، بێباکانه‌
پێما‌ڵ كرا!
****

ئه‌ی قوربانيى هه‌‌زارداوى تازه‌و ره‌سه‌ن!
ئه‌و دڵانه‌ی
لێزمه‌ی قینیان به‌سه‌ر عه‌شقی تۆدا باران
کامیان به‌دوور له‌ غایه‌له‌ی عه‌شق و تاسه‌ن؟
ئه‌و مێشکانه‌ی
فتوای خوێنی تۆیان نه‌ڕان
که‌ی له‌ مێشکی پڕ خه يالَت رووناکترن!
ئه‌و ده‌ستانه‌ش چنگیان گیرکرد له‌ جه‌سته‌ی تۆ
کامیان له‌ ده‌ستی بێوه‌ی و بێنازکه‌وتووی تۆ پاکترن؟
***

ئه‌ی په‌پووله‌ی له‌ خه‌م ره‌خسیو
که‌ به‌هارت له‌ نه‌ورۆزا زستان کرا
گیانت له‌ لوتکه‌ی شادیا له‌دار درا،
تۆ داسه‌کنای
خه‌مت نه‌ما، ژانت نه‌ما
تاسه‌ و له‌رزی ژوانت نه‌ما.
به‌ڵام گیانت، مه‌رگ و ژانت
وه‌ک په‌ڵه‌ هه‌ور
به‌ ئاسمانی ئه‌م وڵاتا ده‌شتاو‌ده‌شت و چیا چیا،
له‌گه‌ڵ (دوعا)ی فه‌ڕ و پیتا
شه‌ما‌ڵ ده‌يبات و ده‌يهێنێ.
بارانی خه‌م، بارانی سۆز
به‌سه‌ر خاکا ئه‌بارێنێ.
تۆوی هیوا
به‌سه‌ر کێڵگه‌ی ناكاميدا ئه‌وه‌شێنێ .
****

من دڵنیام
ئه‌و بیر و دڵ و ده‌ستانه‌ی
په‌ڕه‌ی باڵی تۆیان وه‌ران
ئه‌گه‌ر ساتێ له‌ کونجی سۆز و عیرفانا
له‌ کتێبی دڵ بڕوانن
په‌شیمانن،
کرمی تاوان هه‌ڵئه‌هێنن
له‌وه‌ی به‌سه‌ر خۆیان هێنا!
له‌وه‌ی به‌سه‌ر تۆیان هێنا،
ئه‌ی په‌پووله‌ى كوشته‌ى هيوا!
30-04-2007
*****

بەیادی کۆن

شنه‌ى خه‌یاڵ

به ‌کۆڵانی یاده‌كانى مناڵیما سه‌رگه‌‌ردانه‌

به ‌ده‌ستێکی زه‌میله‌یه‌كی به‌تاڵ و

به ‌ده‌‌ستێکی تینی ئه‌‌ژنۆی راده‌ژه‌نێ

به‌‌ڵکو چه‌‌ند دانه‌ قریوه‌ و

زه‌رده‌ خه‌نه ‌و

په‌‌ڕه‌ی گوڵ و

هه‌ناسه‌ی گه‌‌رم

که‌ ئه‌وساکه‌ وه‌کوو کانی لێم ده‌ڕژان

له‌ باگیری سووچه‌کانا کۆکاته‌وه !‌

*

شنه‌ى خه‌یاڵ

به‌ بن سێبه‌ری چناری حه‌زه‌کانی رابوردووما

به‌گوێ جۆگه‌ی گوڕى له‌بن نه‌هاتووما

هه‌نگاو ئه‌نێ به‌ئه‌سپایی

به‌سه‌رسه‌وزه‌گیای به‌هاری له‌ده‌ستچووما

به‌ پشووی ته‌نگ، به‌ ته‌نیایی!

*

چاوئه‌گێڕێ بۆ ته‌ڕایی هه‌رێزی هار

بۆنى پونگه‌ی که‌ناری ئاو

ئارايشى ره‌نگی گوڵزار

به‌ڵکو تیشکێ له‌دڵۆپێکی سه‌رگیاوه‌

بازدا بۆ ناو دڵی به‌سراو

عه‌ترێكى سرك خاوکاته‌وه‌ هه‌ناسه‌ی سوار

به‌ڵکو شه‌به‌نگی گوڵشه‌نێ

ته‌نگ هه‌ڵچنێ به‌ ته‌می چاو!

*

شنه‌ى خه‌یاڵ

چاوئه‌گێڕێ به‌لاپه‌ڕه‌ی یاده‌کانی رابوردووما

به‌ناو دێڕی نامه‌ی هاتوو و رۆیشتووما

تا چه‌ند گوێلێک نیازی پاک

چه‌ند مشت سه‌فای دۆستی بێباک

له‌ ده‌ریای پڕ سه‌فاى زووما

بۆ تاسووقی کوێره‌کانیی دڵی ماندوو هه‌ڵبهێنجێ!

*

هه‌نگاوئه‌نێم به‌ پشووی ته‌نگ

قورس و سامناک

وه‌ک گۆمی مه‌نگ

به‌سه‌ر قیری هه‌ڵقرچاوی به‌رهه‌تاوا

به‌ناو ئاپۆره‌ی پڕ سیمای بزڕکاوا

به‌ڵام لای من سه‌وزه‌گیایه‌و سه‌یرانی ره‌نگ

شایی بۆنه‌ و كۆڕى سه‌فاى دۆسته و ئاهه‌نگ

هه‌نگاو ئه‌نێم وه‌ک گۆمی مه‌نگ

قورس و بێده‌نگ

****

به‌هارى 2009

ئه‌ستێره‌ گه‌شه‌

شه‌وانی تووش،
ئه‌ستیره‌کان
تک تک له‌ناو ده‌ریای هه‌ورا
ئه‌توێنه‌وه‌.
مه‌ر گه‌لاوێژ جار به‌جارێ
په‌رده‌ی تاریکی دابدڕێ و
به‌ده‌نگ ماسیی سیروانه‌وه‌
بێته‌ خوارێ!
شه‌وی ساماڵ،
هه‌رچی ئه‌ستێره‌ی قوژبن و
په‌ناو پاساری ئاسمانه‌،
چلچرایه‌ و
پێش گه‌لاوێژ …خۆیان ئه‌که‌ن به‌ سیروانا!
****
هاوینی 1993